Deprem ve Çocuk Psikolojisi

Deprem gibi yıkıcı afetler, çocukların dünyasındaki temel güvenlik inançlarını derinden sarsarak onları büyük bir korku ve kaygı içinde bırakabilir. Özellikle küçük yaşlardaki çocuklar için yaşanan bu sarsıcı olayları anlamlandırmak hiç de kolay değildir. Belirsizliğin getirdiği korku, kaygı, üzüntü ve öfke gibi olumsuz duygular, çocukların iç dünyasında fırtınalar koparabilir.

Kelimelerin Yerini Alan Davranışlar

Yetişkinlerin aksine çocuklar, yaşadıkları bu karmaşık ve yoğun duyguları her zaman sözcüklere dökemezler. Ancak onların neler hissettiğini, davranışlarında meydana gelen değişimlerden okumak mümkündür. Afet sonrasında çocuklarda sıkça gözlemlenen tepkiler arasında şunlar bulunmaktadır:

• Ebeveyne aşırı yapışma ve ondan ayrı kalındığında yatışamama

• Uykuya geçmede güçlük çekme veya uyku düzeninin bozulması

• Yemek yemeyi reddetme

• Alt ıslatma

• İçe kapanma ve sessizleşme

  
  

Bu tür davranışlar, aslında çocukların içlerinde biriken korku ve kaygıyı yansıtma ve yardım isteme şeklidir.

Çocuklar Ebeveynlerinin Duygusal Aynasıdır

Çocuklar, belirsizliklerle dolu olan afet gibi olayları kavrayabilmek için anne ve babalarının tepkilerini izlerler. Ebeveynler, çocukların dünyasında güvenliğin en büyük temsilcisidir. Bu nedenle, ebeveynlerin kendi kaygılarını çocuklara aktarmamaya dikkat etmeleri ve olay hakkındaki duygularını paylaşırken sakinliklerini korumaları büyük önem taşır.

Çocuklara Nasıl Yaklaşmalı ve Neler Yapmalıyız?

Çocukların bu travmatik süreci en az zararla atlatabilmeleri için ebeveynlerin izleyebileceği temel adımlar şunlardır:

• Güven Verin ve Sorularını Yanıtlayın: Çocukların yeniden güvende hissetmeleri için onlara şefkatle yaklaşılmalıdır. Olayla ilgili sordukları sorular bıkmadan, sabırla ve gelişim dönemlerine uygun bir dille cevaplanmalı, olayı anlamalarına yardımcı olunmalıdır.
  

• Duygularını İfade Etmelerine Aracı Olun: Onların hislerini kelimelere dökmesine fırsat tanıyın ve duygularını sözel olarak aktarabilmeleri için onları cesaretlendirin.
  

• Günlük Rutinleri Koruyun: Yaşanan yıkıma rağmen, çocukların yemek, uyku veya oyun gibi genel günlük rutinlerini mümkün olduğunca korumaya çalışmak onlara "hayat devam ediyor ve güvendeyiz" mesajını verir.
  

• Oyunun İyileştirici Gücünden Faydalanın: Oyun oynamak, çocukların olumsuz duygularla başa çıkmasında çok önemli bir yer tutar. Çocukların kendilerini güvende hissettikleri bir ortamda akranlarıyla oynadıkları oyunlar, hem bu travmatik deneyimi anlamlandırmalarını kolaylaştırır hem de çocukların iç dünyası hakkında ebeveynlere çok önemli ipuçları sunar. Klinik Psikolog Zeynep Ceren Şahin